Inzicht
Per 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers (Wvdr) in werking getreden. Met deze wetswijziging is onder andere de verplichting ingevoerd voor het college van Burgemeester & Wethouders (hierna: college) om een rechtmatigheidsverantwoording op te stellen als onderdeel van de jaarrekening. Het college legt in de jaarrekening zelf verantwoording af over de mate waarin zij in het boekjaar rechtmatig heeft gehandeld. Het college gebruikt hiervoor de voorgeschreven teksten van de Commissie BBV zoals opgenomen in bijlage 1 van de Kadernota rechtmatigheid 2025.
In het onderdeel Rechtmatigheidsverantwoording van het college van Burgemeester & Wethouders van de jaarrekening is aangegeven dat het college van mening is dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens. De geconstateerde afwijkingen zijn onderstaand toegelicht.
(bedragen x €1 miljoen) | |
Begrotingscriterium | Bedrag |
|---|---|
1a Overschrijding lasten programma's | 1,969 |
1b Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) | 0,544 |
2 Ongeautoriseerde reservemutaties | 0,000 |
3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan de raad zijn gemeld | 0,000 |
Totaal begrotingsonrechtmatigheden | 2,513 |
4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid in de financiele verordening. | 2,009 |
5. Resterend saldo begrotingsonrechtmatigheden | 0,504 |
Voorwaardencriterium | Bedrag |
6. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed | 2,031 |
M&O criterium | Bedrag |
7. Geen bevindingen | 0,000 |
Totaal van onrechtmatigheden | 4,544 |
Waarvan acceptabel | 2,009 |
Waarvan niet-acceptabel | 2,535 |
In deze paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid 2025 van de commissie BBV en op basis van de afspraken van het college met de gemeenteraad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke acties hij heeft ondernomen en/of gaat ondernemen om de vermelde afwijkingen in de toekomst op te lossen of te voorkomen.
In de financiële verordening is vastgelegd dat de verantwoordingsgrens voor het college over rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden 2% van de totale lasten bedraagt (exclusief de dotaties aan reserves) en een rapportagegrens van € 200.000 wordt gehanteerd.
Normenkader
Uitgangspunten van de raad
Om het belang van rechtmatigheid te onderstrepen heeft de gemeenteraad de volgende normen vastgesteld:
Goedkeuringstolerantie
Bakertilly Accountants heeft opdracht een goedkeuringstolerantie van 2% op de totale lasten (exclusief de dotaties aan de reserves) aan te houden bij het bepalen van het uiteindelijke oordeel. Dit gebeurt volgens de Controleverordening (art. 213 GW). Op basis van de aangeleverde cijfers is de goedkeuringstolerantie in 2025 2% van de totale lasten (exclusief de dotaties aan de reserves). Dat is afgerond €10,124 miljoen. Dit geldt voor fouten in de jaarrekening en onzekerheden in de uitvoering van de controle.
Rapporteringstolerantie
Naast de goedkeuringstoleranties wordt de rapporteringstolerantie van de accountant onderkend. Op basis van de aangeleverde cijfers is de te verwachten rapportagetolerantie in 2025 €1.012.400 exclusief toevoeging aan reserves; dit is dus 10% van de goedkeuringstolerantie.
Rechmatigheidsverantwoording | Tolerantie | Rapporteringsgrens |
|---|---|---|
Rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden | <=2% | >200.000 |
Accountantscontrole | Goedkeurend | Beperking | Oordeelonthouding/ afkeurend |
|---|---|---|---|
Fouten in de jaarrekening en onzekerheden in de controle | <=2% | >2%-<=4% | >4% |
Opzet en werking
Organisatie control(e)-functie
De gemeente Deventer vindt een sterke controlefunctie van groot belang. Onder deze controlefunctie valt:
- optimaliseren van het zelf controlerend vermogen;
- beheersing van de risico’s;
- gedegen evaluaties van de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het gemeentelijk beleid (ex. artikel 213a Gemeentewet);
- toepassen van audits.
Belangrijke aspecten bij de organisatie van de control(e)-functie zijn:
- opzetten van heldere kaders (doelstellingen en randvoorwaarden);
- heldere (tussentijdse) informatievoorzieningen;
- een goed opgezette en beschreven administratieve organisatie;
- goed verankerde (verbijzonderde) interne controle van processen waarbij wordt vastgesteld dat:
- er in de opzet sprake is van een goede Administratieve Organisatie/Interne Beheersing;
- de processen worden uitgevoerd volgens de beschreven opzet;
- de interne controlemaatregelen worden uitgevoerd volgens de gestelde kwaliteitseisen.
- management control en het voeren van de gesprekken hierover;
- het toepassen van risicomanagement.
Interne controles en onderzoeken
De artikelen 212 en 213a uit de Gemeentewet bepalen dat het college jaarlijks diverse interne controles en onderzoeken uitvoert om te bepalen of beleidsuitvoering door de ambtelijke organisatie binnen de gestelde kaders plaatsvindt.
De uit te voeren controles en onderzoeken zijn opgenomen in het auditplan 2025 en hebben onder andere betrekking op fiscale audits, getrouwheidscontroles, standaard controles op primaire processen en specifieke onderzoeken.
De gemeente kent een aantal primaire processen (o.a. inkopen) met een fors materiële omvang waarbij het van belang is dat deze periodiek worden getoetst “buiten het proces”; het zijn zogenaamde verbijzonderde interne controles (VIC’s). Deze standaard verbijzonderde controles worden vanaf de tweede helft 2018 door een externe partij uitgevoerd. Ingaande het boekjaar 2022 wordt het verbijzonderde interne controleprogramma uitgevoerd door Bakertilly Business Advisory onder de verantwoordelijkheid van de gemeente Deventer. De gemeente is eindverantwoordelijk voor de planning, uitvoering, kwaliteit en deugdelijke onderbouwing van de eindresultaten.
In 2025 is er een actueel intern controleplan opgesteld waarin een koppeling is gemaakt met het normenkader en de risicoanalyse. Om de verbijzonderde interne controlewerkzaamheden zo goed mogelijk aan te sluiten op de (externe) accountantscontrole is er dit jaar – evenals in de jaren 2022 tot en met 2024 - ook voor gekozen om bij de uitvoering van de verbijzonderde interne controle zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid in de scope te nemen. Dit is ook logisch, omdat er een grote overlap is tussen rechtmatigheid en getrouwheid.
Conclusie
De gemeente beschikt over een gedegen (verbijzonderde) interne controle. Dit ondersteunt de accountant in zijn oordeel inzake de getrouwheid.
De (verbijzonderde) interne controles richten zich op de administratieve organisatie/interne beheersing en interne controle. De toepassing van deze essentiële beheersmaatregelen wordt daarmee gecheckt. Waar nodig leiden de uitkomsten van de overwegend gegevensgerichte werkzaamheden tot aanpassing in de bedrijfsvoering. Met deze stappen is de uitvoering van de (verbijzonderde) interne controles van voldoende niveau.
Bevindingen financiële rechtmatigheidscontroles
Hieronder treft u informatie over de (verbijzonderde) interne controles die door de gemeente zijn uitgevoerd.
Voorwaardencriterium
Uit het overgrote deel van de (verbijzonderde) interne controles blijkt dat de gemeente heeft gehandeld binnen de geldende kaders en richtlijnen van het voorwaardencriterium. Er is getoetst op financiële fouten en onzekerheden met betrekking tot de aspecten recht, hoogte en duur.
Hieronder volgt een toelichting op de financiële rechtmatigheidsfouten in 2025.
Bakertilly Business Advisory heeft met betrekking tot de uit te voeren standaard controles (VIC’s) 2025 de volgende primaire processen getoetst:
- Inkopen goederen en diensten
- Rechtmatigheid Europese aanbestedingen inclusief een volkomen controle hieromtrent op inhuur
- Investeringen MVA (materiële vaste activa)
- Participatiewet, Bijzondere bijstand en Loonkostensubsidie
- Subsidieverstrekkingen en bijdragen derden
- Subsidievaststellingen
- Overige opbrengsten
- Mutaties grondexploitatie: vermeerderingen en verminderingen
- Sociaal Domein: WMO, Jeugdzorg en Beschermd Wonen
Bakertilly IT Advisory heeft een IT-audit uitgevoerd; gericht op de general IT-controls en op cybersecurity.
Uit de door Bakertilly Business Advisory uitgevoerde standaard controles en eigen controles vloeiden de volgende financiële onrechtmatigheden voort.
VIC Europese aanbestedingen
Rechtmatigheid van de aanbestedingen van inkopen respectievelijk inhuur. Er is getoetst aan de Aanbestedingswet. Onderstaand de bevindingen.
Inkoop
- De historische onrechtmatige post PinkRoccade per 31 december 2024 is gecontroleerd; zoals eerder gememoreerd hangt deze samen met opdrachtverleningen van voor de periode 2012/2013. Deze kent nog een onrechtmatigheid over geheel 2025 van totaal €175.825 (excl. Btw).
- In 2025 is er voor een totaalbedrag van €1.249.832 uitgegeven aan Aon Artscope Nederland. De uitgaven hebben allemaal betrekking op diverse soorten verzekeringen. De aansprakelijkheidsverzekeringen zijn Europees aanbesteed in 2025; gezien de omvang en de markt had dit eerder gemoeten. Het nieuwe contract gaat in per 1 januari 2026. Per saldo nog een financiële onrechtmatigheid van €436.899 in 2025 (in boekjaar 2024: €418.822). Vanaf boekjaar 2026 wordt dus wel voldaan aan het voorwaardencriterium en dus financieel rechtmatig.
- Als gevolg van de oorlog Rusland-Oekraïne in februari 2022 zijn vluchtelingen opgevangen door de gemeente Deventer. Sinds de opvangcrisis zijn er contracten aangegaan in het kader van dwingende spoed. Er moest snel worden gehandeld. Het ging om een groot aantal contracten om de opvang mogelijk te maken (diverse en wisselende locaties, inrichting, schoonmaak, beveiliging, sanitaire voorzieningen, catering etc). Lange tijd was niet duidelijk hoelang deze crisis zou duren. Inmiddels is duidelijk dat de opvang en de contracten die hiermee gemoeid zijn niet meer van tijdelijke aard zijn. De gemeente is voorgaande jaren druk geweest om deze contracten, daar waar van toepassing, Europees aan te besteden.
In 2024 zijn de voorbereidingen gestart om Europees aan te besteden. In 2025 is Novon vanuit deze aanbesteding gecontracteerd en deze voert inmiddels de schoonmaak dienstverlening uit. Het contract met Qcleaning is beëindigd; de bestedingen 2025 aan Qcleaning hebben wel het karakter van onrechtmatig omdat het label “inkoop met dwingende spoed” in het boekjaar 2025 niet meer van toepassing is: totale onrechtmatigheid van dit contract: € 387.373.
- De firma Croonwolters & Dros BV voert al lang het preventie en correctief onderhoud van de software van het gemalenbeheersysteem uit. De inzet van deze firma is gegroeid en dus ook de financiële omvang; hierdoor overschrijding van de EU-drempel ad. € 221.000. Het huidig gemalenbeheersysteem is verouderd en voldoet niet meer aan de eisen en wensen van deze tijd. Daarom voert een adviesbureau momenteel een studie uit, een zogenaamde koersverkenning voor de toekomst. Indien wordt besloten “vervanging van het huidige systeem” zal ook de wijze van aanbesteding worden bepaald. In die aanbesteding kan dan ook de langjarige dienstverlening voor preventief en correctief onderhoud van de software na implementatie worden opgenomen. De opdracht in 2025 kent een onrechtmatigheid van €107.748.
- Notubiz Nederland ondersteunt al meer dan 15 jaar de Griffie met een vorm van RIS (Raads Informatie Systeem). De opdracht bestaat uit jaarlijkse abonnementen en bijkomende aanvullende diensten die vallen onder dezelfde opdracht. Totale opdrachtwaarde overschrijdt daarmee EU-drempel ad. € 221.000 en er heeft geen vorm van aanbesteding plaatsgevonden. De opdracht in 2025 kent een onrechtmatigheid van € 105.784.
- Hoewel de individuele opdrachten van de DOWR-gemeenten aan de organisatie Ibabs BV niet boven de Europese drempel uitkomen, is ervoor gekozen om de opdrachten onder te brengen bij team DOWR-I (gemeente Deventer) én de opdrachten te combineren. Door deze opdracht als één opdracht te verstrekken moet deze waarde bij elkaar worden opgeteld om te bepalen welke aanbestedingsvorm passend is. Gezien de waarde inmiddels boven de EU drempel ligt moet deze opdracht worden aangemerkt als onrechtmatig tot het niveau van €77.762.
VIC: Inhuur
Expliciet is getoetst of de externe inhuur financieel rechtmatig is uitgevoerd in 2025. De inhuurlasten over het jaar 2025 bedragen in totaal afgerond €17,10 miljoen. Per saldo is hiervan afgerond €739.117 onrechtmatig. Dit heeft betrekking op een achttal inhuurdossiers die de Europese aanbestedingsdrempel (2025: €221.000) hebben overschreden.
De achtergrond van deze onrechtmatigheid hangt samen met het feit dat deze 8 meerjarige inhuren (vanaf boekjaar 2022 c.a.) zijn verlengd waarbij volgens de regelgeving eerst vooraf een Europese aanbesteding had moeten plaatsvinden of een inhuuropdracht via de inhuurdesk had moeten verlopen. Dit is dus verzuimd; door meerwerk respectievelijk aanvullende opdrachten zijn de betreffende inhuurkrachten langer ingehuurd (ook in de periode 2022 t/m juni 2025). En zo is het Europese grensbedrag overschreden.
Ondernomen actie om de onrechtmatigheid inhuur in de toekomst te voorkomen.
Binnen de gemeente Deventer zijn in de afgelopen jaren verschillende maatregelen genomen en instrumenten geïmplementeerd om de fiscale risico’s (de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) en de risico’s vanuit de aanbestedingsregels te mitigeren. Dit zijn onder andere;
- Het samenstellen van de kadernota inhuur;
- De periodieke monitoring van de inhuurlasten;
- Het controleren van inhuur die niet via de inhuurdesk is verlopen;
- Het inschakelen van de inhuurdesk bij inhuur behoeften;
- Het gebruik van door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomsten;
- Het periodiek, via bijvoorbeeld een steekproef, toetsen of de inhuur van een medewerker fiscaal juridisch juist is aangegaan en gedurende de inschakeling niet alsnog een dienstbetrekking is ontstaan.
Gezien de krapte op de arbeidsmarkt en het rechtmatig, doelmatig/doeltreffend kunnen inzetten van inhuurkrachten is in de tweede helft van 2024 nader geïnventariseerd welke aanvullende en alternatieve oplossingen voorhanden zijn waarmee binnen de kaders van bestaande wet- en regelgeving externe inhuur mogelijk is. Bij de analyse is rekening gehouden met de volgende wijziging. Op 1 januari 2025 is de Belastingdienst gestart met volledig handhaven op schijnzelfstandigheid; het handhavingsmoratorium gold dus niet meer vanaf deze datum. Bedrijven en organisaties die mensen als zzp’er inhuren voor werk dat zij niet zelfstandig uitvoeren, kunnen dan weer een boete en naheffingen krijgen. Daarbij geldt een overgangsperiode van 1 jaar waarin werkgevers en werkenden nog geen vergrijpboete krijgen als zij kunnen bewijzen dat zij stappen zetten tegen schijnzelfstandigheid. De opheffing van het handhavingsmoratorium is een van de maatregelen die het kabinet heeft genomen om schijnconstructies te bestrijden en om meer zekerheid te geven op de arbeidsmarkt.
De totale financiële onrechtmatigheid over het dienstjaar 2025 bedraagt dus in totaal afgerond €2.030.508 (excl. Btw). In 2024 was dit €1.646.868 (excl. Btw); in 2023 was dit €1.176.000 (excl. Btw) en in 2022 was dit €1.295.586 (excl. Btw).
Financiële onzekerheden binnen het sociaal domein hebben betrekking op de getrouwheid en vallen daarom niet onder de rechtmatigheidsverantwoording.
Onderstaand hebben we de financiële onzekerheden binnen het sociaal domein inzichtelijk gemaakt omdat het hierbij gaat om materiële bedragen. Deze financiële onzekerheden vallen niet onder de rechtmatigheidsverantwoording van het college van Burgemeester & Wethouders omdat deze financiële onzekerheden betrekking hebben op de getrouwheid van de jaarverslaglegging 2025. In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college van B&W verantwoording af omtrent het begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik & oneigenlijk gebruik criterium. De accountant stelt de getrouwheid van de jaarrekening vast inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.
In de afgelopen periode zijn de verantwoordingen en bijbehorende controlerapportages ontvangen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), Bedrijfsorganisatie (BVO) Jeugdzorg IJsselland (RSJ IJsselland) en de zorgaanbieders WMO, Jeugd en Beschermd wonen. De gemeentelijke accountant weegt de uitkomsten hiervan mee in zijn oordeel over de rechtmatige bestedingen in de gemeentelijke jaarrekening.
Binnen het sociaal domein wordt bij de verantwoording in de jaarrekening gesteund op de controleverklaringen van de zorgaanbieders, dit leidt tot een onzekerheid in de zorg in natura van in totaal € 3.672.000 (in 2024: €4.877.000 en in 2023: €3.662.000) als gevolg van het ontbreken van toereikende onderbouwingen van de zorgaanbieders.
De specificatie is als volgt:
(bedragen x €1.000) | |||
Nr. | Onderdeel sociaal domein | Bedrag 2025 | Bedrag 2024 |
1 | WMO | 1.943 | 2.651 |
2 | Jeugdzorg | 1.580 | 2.058 |
3 | Beschermd wonen | 149 | 168 |
Totaal | 3.672 | 4.877 | |
Persoonsgebonden budgetten (PGB)
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2025 (evenals in 2024) verstrekt. De PGB-bestedingen in 2025 bedragen € 2.231.000 (in 2024 € 2.139.000 en in 2023: € 2.152.000) en worden –vanwege het ontbreken van een goedkeurende controleverklaring bij de verantwoording van de SVB –als onzeker aangemerkt.
Eigen bijdragen CAK
De gemeente Deventer heeft onvoldoende zekerheid omtrent de volledigheid van de eigen bijdragen WMO van € 562.600 (2024: €593.000) en Beschermd Wonen € 344.000 (2024: €309.000). Voor een nadere toelichting over deze post wordt kortheidshalve verwezen naar de jaarrekening; onderdeel Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .
De totale financiële onzekerheid bedraagt hiermee binnen het sociaal domein in totaal € 5.903.000 (in 2024 was dit € 7.016.000 en in 2023 was dit €5.814.000); dit is exclusief eigen bijdragen CAK.
Deze totale onzekerheid valt – ruim - binnen de goedkeuringstolerantie en heeft daarom geen invloed op de strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening 2025.
Verantwoording SiSa
Op basis van de uitgevoerde controlewerkzaamheden blijkt dat op de aangeleverde bijlagen SiSa het totaal financieel verantwoorde bedrag ad. € 88,4 miljoen (in 2024 was dit €85,1 miljoen en in 2023 was dit €71,8 miljoen) juist en rechtmatig is.
De bevindingen van de controles, onderzoeken en audits worden periodiek gerapporteerd aan college en raad.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
Bakertilly Accountants heeft op basis van de interim-controle 2022 geadviseerd om een afzonderlijke nota Misbruik en Oneigenlijk (M&O) gebruik op te stellen. Dit advies is in 2023 opgevolgd en in de tweede helft van 2023 is de kadernota “Voorkomen en bestrijden misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) Deventer” vastgesteld door het college van B&W.
Voor misbruik en oneigenlijk gebruik heeft de gemeente dus ook expliciet beleid. Het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik is verweven in gemeentelijke regelingen en de organisatiecultuur. De beheersmaatregelen (verbijzonderde) interne controles en principes als functiescheiding en integriteit vormen daarvoor de randvoorwaarden.
Daadwerkelijk geconstateerd misbruik waarbij het M&O-beleid wel juist is uitgevoerd en een getrouwe verwerking in de jaarrekening heeft plaatsgevonden wordt niet betrokken bij het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Wel dient inzicht te worden gegeven in de aard en de (financiële) impact van het geconstateerde misbruik.
Rondom de uitvoering van de regelingen “Inkomensondersteuning” zijn diverse vorderingen vastgelegd die een directe relatie hebben met misbruik. Deze vorderingen bedragen ultimo december 2025 €1.617.744. De specificatie is onderstaand opgenomen.
(bedragen x €1.000) | ||
|---|---|---|
Ontstaansgrond | Bedrag per 31-12-2025 | Bedrag per 31-12-2024 |
Andere overtreding inlichtingenplicht | 238 | 260 |
Boete wegens overtreding inlichtingenplicht met benadelingsbedrag | 220 | 267 |
Boete wegens overtreding inlichtingenplicht zonder benadelingsbedrag | 1 | 1 |
Overtreding inlichtingenplicht: onjuiste opgave samenstelling huishouden | 39 | 41 |
Overtreding inlichtingenplicht: onjuiste opgave woonadres | 117 | 124 |
Overtreding inlichtingenplicht: verzwijgen vermogen en/of inkomsten uit vermogen | 32 | 72 |
Overtreding inlichtingenplicht: verzwijgen witte inkomsten | 768 | 978 |
Overtreding inlichtingenplicht: verzwijagen zwarte inkomsten | 203 | 201 |
Totaal | 1.618 | 1.944 |
Het onderzoek follow-up kwetsbare functies alsook het onderzoek fraude-risico analyse wordt sinds het jaar 2020 jaarlijks uitgevoerd. Het onderzoek kwetsbare functies kent twee invalshoeken: integriteit en continuïteit. De kwetsbaarheden zijn per team in beeld gebracht aan de hand van een heat map (kans versus impact: geclassificeerd naar laag, midden en hoog); er wordt ook een weerbaarheidsplan per team opgesteld.
Het onderzoek fraude-risico analyse besteed aandacht aan de risico’s uit hoofde van fraude, misbruik & oneigenlijk gebruik (M&O), niet-integer gedrag, corruptie en ondermijning. Ook deze fraude-risico’s zijn eveneens in beeld aan de hand van een heat map; de heat maps per team alsook een risico-paragraaf per team.
In het vierde kwartaal 2024 is gestart met het follow up onderzoek “frauderisico-analyse en onderzoek kwetsbare functies” over 2024; Op 5 maart 2025 is in de directie het eindrapport “frauderisico-analyse en onderzoek kwetsbare functies 2025 (onder andere de bevindingen en aanbevelingen) nader besproken.
Fraude en integriteit
Ingaande 2021 adviseert de commissie BBV om geconstateerde fraude(s) vanuit de eigen organisatie door bijvoorbeeld eigen medewerkers toe te lichten in de paragraaf bedrijfsvoering. De gemeente en de accountant hebben bepaalde en onderscheiden verantwoordelijkheden met betrekking tot fraude in het kader van de controle van de jaarrekening. Dit type fraudes omvat opzettelijke handelingen door één of meerdere personen binnen de gemeentelijke organisatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van opzettelijke misleiding teneinde een onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen.
De vertrouwenspersonen integriteit en ongewenste omgangsvormen stellen jaarlijks een jaarverslag op. Rondom fraude en integriteit binnen de gemeentelijke organisatie met betrekking tot het boekjaar 2025 wordt kortheidshalve verwezen naar het jaarverslag 2025 van de vertrouwenspersonen.
De gemeentelijke organisatie dient weerbaar te zijn tegen integriteitsrisico’s, continuïteitsrisico’s, fraude risico’s, risico’s op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik en ondermijning. Hiervoor heeft de gemeente Deventer verschillende organisatorische waarborgen getroffen. Deze waarborgen zijn onder te verdelen in verschillende categorieën en aandachtsvelden. Zo:
- is er actueel zicht en grip op de kwetsbare werkprocessen en kwetsbare functies;
- zijn er bepaalde functies verankerd in de processen en is er een structuur binnen het team/ de organisatie waarin signalen van integriteit, continuïteit, fraude, misbruik- en oneigenlijk gebruik en ondermijning gemeld worden en opgepakt;
- zijn er diverse beheersmaatregelen getroffen: de zogenaamde hard- en soft-controls;
- worden medewerkers gedegen ondersteund, getraind en geïnformeerd over de mogelijke risico’s rondom integriteit, continuïteit, fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik alsook ondermijning in hun werk.
Begrotingscriterium
Algemeen
In de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten, alsmede de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting, waarbij het juiste programma (de raad heeft immers de begrotingsbedragen op programmaniveau toegekend), de juiste investering, het toereikend zijn van het begrotingsbedrag, alsmede het begrotingsjaar van belang zijn.
Als blijkt dat de gerealiseerde bedragen hoger zijn dan de geraamde bedragen (na laatste begrotingswijziging) dan kan er mogelijk sprake zijn van onrechtmatige uitgaven (begrotingsonrechtmatigheid) aangezien deze lasten buiten het budgetrecht van de raad tot stand zijn gekomen.
De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn op hoofdlijnen door de wetgever bepaald (artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet) en worden door de raad zelf nader ingevuld en geconcretiseerd. De raad bepaalt zelf op welk niveau de budgetten in de begroting en investeringen worden geautoriseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de financiële verordening.
In onderstaande tabel zijn de normen nader toegelicht.
Categorie | Bij de toetsing van begrotingsafwijkingen kunnen tenminste de volgende 'soorten' begrotingsafwijkingen worden onderkend: | Rechtmatig | Onrechtmatig maar acceptabel (wordt niet toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering) | Onrechtmatig en niet acceptabel (wordt toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering) |
|---|---|---|---|---|
Overschrijdingen lasten | Budgetoverschrijdingen die passen binnen het bestaande beleid, maar die ten onrechte niet tijdig zijn geautoriseerd. Bijvoorbeeld: de verwachte kostenoverschrijding op jaarbasis was via tussentijdse informatie al wel bekend, maar men heeft geen voorstel tot begrotingsaanpassing ingediend en dit is in strijd met de budgetregels zoals afgesproken met de raad. | X | ||
Budgetoverschrijdingen die geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten, bijvoorbeeld via subsidies of kostendekkende omzet. | X | |||
Budgetoverschrijdingen bij open einde (subsidie)regelingen. Vaak blijkt vanwege dit open karakter in het kader van het opmaken van de jaarrekening een (niet eerder geconstateerde) overschrijding. | X | |||
Budgetoverschrijdingen die worden gecompenseerd door extra inkomsten die niet direct gerelateerd zijn. Over de aanwending van deze extra inkomsten heeft de raad nog geen besluit genomen. | X | |||
Budgetoverschrijdingen betreffende activiteiten die achteraf als onrechtmatig moeten worden beschouwd omdat dit bijvoorbeeld bij nader onderzoek van de subsidieverstrekker, Belastingdienst of een toezichthouder blijkt (bijvoorbeeld een belastingnaheffing). | ||||
- geconstateerd tijdens verantwoordingsjaar | X | |||
- geconstateerd na verantwoordingsjaar | X | |||
Budgetoverschrijdingen op activeerbare activiteiten (investeringen of totaal geautoriseerd budget) waarvan de gevolgen voornamelijk zichtbaar worden via hogere afschrijvings- en financieringslasten in het jaar zelf of pas in de volgende jaren. | ||||
- jaar van investeren | X | |||
- afschrijvings- en financieringslasten in latere jaren | X | |||
Onderschrijding van baten en lasten en overschrijding van baten | Onderschrijding van baten en lasten en overschrijding van baten zijn onrechtmatig als de raad niet is geïnformeerd (melding en toelichting) in de tussentijdse rapportages of in de nog op te leveren jaarrekening. | |||
- gemeld en toegelicht | X | |||
- niet gemeld | X |
Overschrijding lasten programma’s
Bij dit onderdeel wordt per programma de rechtmatigheid van een hogere last in de rekening vergeleken met de begroting en toegelicht.
In de programma's Openbare orde en veiligheid en Milieu en klimaat speelt dit. Deze budgetoverschrijdingen worden geheel of grotendeels gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Deze overschrijdingen zijn onrechtmatig maar acceptabel en tellen niet mee in het oordeel van het college voor de rechtmatigheidsverantwoording.
(bedragen x €1.000) | |||
Programma | Begroting na wijziging | Rekening | Verschil |
|---|---|---|---|
Burger en bestuur | 13.639 | 14.658 | 1.019 |
Openbare orde en veiligheid | 15.667 | 15.994 | 326 |
Milieu en klimaat | 20.916 | 21.540 | 624 |
Toelichting programma Burger en bestuur
De overschrijding op de lasten van het programma Burger en bestuur wordt veroorzaakt door de extra storting in de voorziening wethouderspensioenen. In de voorziening voor wethouderspensioenen is een extra toevoeging opgenomen van €1.458.000 vanwege de voorgenomen overgang van Appa-pensioenen naar het nieuwe pensioenstelsel. Hiervoor zullen de pensioenen van politieke ambtsdragers per 1 januari 2028 worden overgedragen aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Om de overstap naar het ABP mogelijk te maken, is het verplicht om de voorziening voor wethouderspensioenen per 31-12-2025 op het benodigde niveau te brengen van deze toekomstige verplichting. De afwijking is acceptabel omdat de informatie over de uitgangspunten van de berekening nog niet bekend waren eind 2025.
Toelichting programma Openbare orde en veiligheid
De overschrijding op de lasten van het programma Openbare orden en veiligheid wordt veroorzaakt door een aantal afwijkingen. Deze worden hieronder kort toegelicht:
- Een hogere storting in de voorziening dubieuze debiteuren van €109.000 als gevolg van opgelegde dwangsommen. De afwijking is acceptabel omdat deze ook leidt tot een hogere baat als gevolg van hogere opgelegde dwangsommen van €150.000.
- De uitgaven Grip op Onbegrip en ZonMW zijn hoger dan begroot (respectievelijk €192.000 en €22.000). De afwijking is acceptabel omdat hiertegenover hogere baten staan door een hogere bijdrage vanuit de Provincie.
- De loonkosten voor zowel toezicht en handhaving als voor openbare orde en veiligheid zijn hoger dan geraamd (respectievelijk €103.000 en €223.000). De afwijking is acceptabel omdat hier baten tegenover staan ter hoogte van dezelfde bedragen omdat voor de inzet een bijdrage is ontvangen van omliggende gemeenten.
Toelichting programma Milieu en klimaat
De overschrijding op de lasten van het programma Milieu en klimaat wordt veroorzaakt door:
- De werkelijke lasten op het taakveld afval zijn €1,3 miljoen hoger dan begroot. Dit betreft met name de DVO met Circulus ten aanzien van de inzameling en verwerking van grondstoffen. In de begroting zijn de vergoeding die de gemeente ontvangt voor papier, karton en glas etc. en de heffing die bij burgers in rekening wordt gebracht voor storten bij de milieustraat gesaldeerd opgenomen in de raming van de lasten DVO. Dit betreft respectievelijk bedragen van €616.000 en €436.000. In de realisatie zijn deze als baten verantwoord en leiden dus tot een voordeel in de baten. Hiermee is de afwijking acceptabel.
- Op de bijdrage aan de Omgevingsdienst IJsselland is een nadeel van €226.000 door de eindafrekening 2025. In 2025 zijn meer uren afgenomen dan opgenomen in de jaaropdracht. Dit betreft met name adviesverzoeken geluid en milieuzonering. Daarnaast is meer tijd besteed aan strafrechtelijk onderzoek als gevolg van de inwerkingtreding van de landelijke handhavingsstrategie Omgevingswet (LHSO). Tot slot heeft de veranderde werkwijze ten aanzien van sloopmeldingen in relatie tot asbest tot meer tijdsinzet geleid. De afwijking is acceptabel omdat dit een open einde regeling is waarbij de overschrijding pas bij de jaarrekening van de gemeente bekend was.
Reserves
Bij dit onderdeel moet de rechtmatigheid worden toegelicht van hogere puttingen en hogere stortingen uit/in reserves (> €200.000) dan begroot. Als dit voorkomt bij egaliserende reserves zijn deze gezien het doel van de reserve altijd rechtmatig. Voor de reserves zijn er geen onrechtmatigheden aangetroffen.
Investeringen/Kredieten
Bij de investeringskredieten worden overschrijdingen meegenomen die niet passen binnen het totaal gevoteerde investeringsbedrag. Bij 4 kredieten is dit het geval. Hieronder zijn de verschillen op de uitgaven binnen deze investeringskredieten in beeld gebracht.
(bedragen x €1.000) | |||
Investeringskrediet | Gevoteerd krediet (uitgaven) | Realisatie t/m 2025 | Verschil |
|---|---|---|---|
Verbetering (veiligheids) voorzieningen Truckpoint | 700 | 817 | 117 |
Voorbereidingskrediet bovenplanse infrastructuur Centrumschil | 660 | 776 | 116 |
Voorbereidingskrediet bovenplanse infrastructuur stadslint Keizerslanden | 0 | 301 | 301 |
Reconstructie rotonde Roland Holstlaan | 564 | 825 | 261 |
Verbetering (veiligheids)voorzieningen Truckpoint
In de jaarstukken 2024 hebben we al melding gemaakt van een begrotingsonrechtmatigheid van €29.861 die toen als acceptabel is aangemerkt. Bij de definitieve financiële afwikkeling in 2025 is gebleken dat de kosten hoger waren dan bij de afsluiting van het project werd verwacht. Deze overschrijding is ten onrechte niet meer meegenomen in de tussentijdse rapportages. De overschrijding van de uitgaven na definitieve financiële afwikkeling bedraagt €116.748. Hiervan is €86.887 niet tijdig gemeld en dus niet acceptabel.
Voorbereidingskrediet bovenplanse infrastructuur Centrumschil
De overschrijding in 2025 is eerst in het 4e kwartaal 2025 geconstateerd. De uitgaven worden gedekt uit rijksmiddelen (versnellingsgelden 2023) en beschikbare cofinanciering uit de bestemmingsreserve ‘Centrum & Schil’. In 2026 is met raadsbesluit 2026-79 ‘Aanvullend krediet Centrum & Schil’ een aanvullend krediet beschikbaar gesteld.
De overschrijding is niet tijdig gemeld en daarmee niet acceptabel.
Voorbereidingskrediet bovenplanse infrastructuur stadslint Keizerslanden
In 2025 is niet tijdig gestart met de aanvraag van een krediet voor het opstellen van de analyse- en kansenkaart voor het Stadslint. Dit betreft voorbereidingskosten voor de projecten Van Oldenielstraat en de ongelijkvloerse kruising voor fietsers en voetgangers bij de Margijnenenk. Deze kosten zijn in 2025 gemaakt.
De uitgaven worden gedekt uit rijksmiddelen (versnellingsgelden 2023) en beschikbare cofinanciering uit de bestemmingsreserve ‘Keizerslanden’.
In 2026 is via de 1e tussentijdse rapportage 2026 aanvullend krediet voor deze kosten aangevraagd.
De overschrijding is niet tijdig gemeld en daarmee niet acceptabel.
Reconstructie rotonde Roland Holstlaan
In het MJOP-MIND 2023 is door het college besloten om een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor de reconstructie van de rotonde Roland Holstlaan. Via de 3e kwartaalrapportage 2022 is het investeringskrediet beschikbaar gesteld door de raad. De uitgaven worden gedekt door een bijdrage vanuit het Rijk en de provincie. De uitgaven zijn €261.089 hoger dan begroot. Hiertegenover staat een hogere bijdrage van €328.477. De overschrijding van de uitgaven is voor €220.940 gemeld in de jaarrekening 2024. Daarmee is €40.149 niet tijdig gemeld en daarmee onrechtmatig. De overschrijding is acceptabel omdat er direct gerelateerde inkomsten tegenover staan.
Niet financiële onrechtmatigheid
Bij het aantrekken van geld en het uitzetten van middelen moeten de Nederlandse decentrale overheden zich houden aan de Wet Financiering decentrale overheden (Wet fido). De belangrijkste doelstellingen van deze wetgeving zijn het zorgen voor een efficiënte financiering en een adequate risicobeheersing ten aanzien van de treasury activiteiten.
Voor het boekjaar 2025 zijn er geen niet-financiële onrechtmatigheden. Er is voldaan aan de volgende normen:
- de kasgeldlimieten per kwartaal
- de rente risiconorm, en
- de normen rondom schatkistbankieren.
Verkoop van gronden.
Bij de verkoop van gronden binnen het project Steenbrugge Buurtschap 5 is afgeweken van de geldende grondprijzenbrief 2025. De afwijking betreft de daadwerkelijk gehanteerde kavelprijs (grondprijzenbrief 2023) versus de bepaling dat, bij levering na 31 december 2024, de dan geldende grondprijzen van toepassing is (lees grondprijzenbrief 2025). De betreffende gronden zijn geleverd in 2025, maar tegen het tarief uit de grondprijzenbrief 2023. Het ontstane verschil ad €50.970 is conform de bepalingen uit de grondprijzenbrief door het College van Burgemeester en Wethouders in april 2026 het College van B&W alsnog gesanctioneerd. Hiermee is een eventuele financiële onrechtmatigheid opgeheven en is de rechtmatigheid van deze grondverkoop alsnog geborgd.
Verantwoording door het college
De financiële beheersmaatregelen die in deze jaarrekening worden beschreven vallen binnen de financiële rechtmatigheidskaders van de raad en hogere overheden.
Vooruitblik
De gedane verbeteracties en aanbevelingen van de accountant ten behoeve van de interne (financiële) beheersing en de verdere doorontwikkeling van de verbijzonderde interne controle zullen voortvarend worden opgepakt door de organisatie.

